[Gysgaça maglumat] Häzirki wagtda öý ekmek enjamlary, adatça, hereket etmekde, ýüklemekde we düşürmekde köp kynçylyk döredýän toplumlaýyn dizaýny ulanýar. Şäher ýaşaýjylarynyň ýaşaýyş meýdanynyň aýratynlyklaryna we maşgala ösümliklerini öndürmegiň dizaýn maksadyna esaslanyp, bu makala täze görnüşli öňünden taýýarlanan maşgala ekmek enjamynyň dizaýnyny teklip edýär. Enjam dört bölekden ybarat: goldaw ulgamy, ekin ekmek ulgamy, suw we dökün ulgamy we çyra goşundy ulgamy (köplenç LED ösüş çyralary). Onuň kiçi meýdany, ýokary meýdan ulanyşy, täze gurluşy, aňsat sökülmegi we ýygnalmagy, arzan bahasy we güýçli amaly mümkinçiligi bar. Ol şäher ýaşaýjylarynyň seldereý, çalt ösýän gök önümler, iýmitlendiriji kelem we begonia fimbristipula üçin salat ýabany baradaky isleglerini kanagatlandyryp biler. Kiçi möçberde üýtgedilenden soň, ony ösümlik ylmy synag barlaglary üçin hem ulanyp bolýar.

Ösdüriş enjamlarynyň umumy dizaýny

Dizayn prinsipleri

Taýýar ekerançylyk enjamy, esasan, şäher ýaşaýjylary üçin niýetlenendir. Topar şäher ýaşaýjylarynyň ýaşaýyş meýdanynyň aýratynlyklaryny doly öwrendi. Meýdan kiçi we giňişligi ulanmak derejesi ýokary; gurluşy täze we owadan; sökmek we ýygnamak amatly, öwrenmek aňsat we aňsat; onuň bahasy arzan we amaly taýdan güýçli. Bu dört ýörelge tutuş dizaýn prosesinde öz beýanyny tapýar we öý gurşawyna, owadan we mynasyp gurluşa, şeýle hem ykdysady we amaly ulanyş gymmatyna laýyk gelmek ýaly esasy maksada ýetmäge çalyşýar.

Ulanyljak materiallar

Daýanç çarçuwasy bazaryň köp gatlakly tekje önüminden satyn alynýar, uzynlygy 1,5 m, ini 0,6 m we beýikligi 2,0 m. Material polatdan, püskürtme we poslama garşy örtülen we daýanç çarçuwasynyň dört burçy tormoz universal tigirleri bilen kebşirlenýär; gabykly plastinka daýanç çarçuwasynyň gatlak plastinasyny berkitmek üçin saýlanýar, ol püskürtme-plastik poslama garşy işleme bilen 2 mm galyňlykdaky polat plastinadan ýasalýar, her gatlakda iki bölek. Ekin ekmek üçin niýetlenen çukur açyk gapakly PVH gidroponik inedördül turbadan, 10 sm × 10 sm. Material 2,4 mm galyňlykdaky berk PVH plastinadan ýasalýar. Ekin ekmek üçin niýetlenen deşikleriň diametri 5 sm, ekmek üçin niýetlenen deşikleriň arasyndaky aralyk bolsa 10 sm. Iýmit ergininiň çelek ýa-da suw çelek diwar galyňlygy 7 mm bolan, uzynlygy 120 sm, ini 50 sm we beýikligi 28 sm bolan plastik gutudan ýasalýar.

Ösdüriş enjamynyň gurluşynyň dizaýny

Umumy dizaýn meýilnamasyna laýyklykda, öňünden taýýarlanan maşgala ösdürip ýetişdirmek enjamy dört bölekden ybarat: goldaw ulgamy, ösdürip ýetişdirmek ulgamy, suw we dökün ulgamy we çyra goşundy ulgamy (köplenç LED ösüş çyralary). Ulgamyň paýlanyşy 1-nji suratda görkezilen.

1-nji suratda, ulgamdaky paýlanyş görkezilen.

goldaw ulgamynyň dizaýny

Taýýar maşgala ösdürip ýetişdirmek enjamynyň daýanç ulgamy dik direkden, ştiftden we gatlak plastinkadan ybarat. Sütün we ştift sökmek we ýygnamak üçin amatly bolan kebelek deşiginiň tokasyndan geçirilýär. Ştift güýçlendirilen gabyrga gatlak plastinkasy bilen enjamlaşdyrylan. Ösdürip ýetişdirmek enjamynyň hereketiniň çeýeligini ýokarlandyrmak üçin ösdürip ýetişdirmek çarçuwasynyň dört burçy tormozly universal tigirler bilen kebşirlenýär.

Ösdüriş ulgamynyň dizaýny

Ösdüriş bakynyň görnüşi açyk gapakly 10 sm×10 sm gidroponik inedördül turba bolup, ony arassalamak aňsat we iýmit erginini ösdürip ýetişdirmek, substrat ösdürip ýetişdirmek ýa-da topragy ösdürmek üçin ulanyp bolýar. Iýmit erginini ösdürip ýetişdirmekde ekiş sebedi ekiş çukuryna goýulýar we nahallar degişli spesifikasiýalara laýyk gubka bilen berkidilýär. Substrat ýa-da toprak ösdürilip ýetişdirilende, substratyň ýa-da topragyň suw akaba ulgamyny böwetlemeginiň öňüni almak üçin ekin otunyň iki ujundaky birikdiriji deşiklere gubka ýa-da marja doldurylýar. Ösdüriş bakynyň iki ujuna içki diametri 30 mm bolan rezin şlang arkaly aýlanyş ulgamyna birikdirilýär, bu bolsa herekete amatly bolmadyk PVX ýelmeşdirmesiniň döreýän gurluş berkleşme kemçilikleriniň öňüni alýar.

Suw we dökün aýlanyş ulgamynyň dizaýny

Iýmit erginini ösdürip ýetişdirmekde, iýmit erginini ýokarky derejeli ösdürip ýetişdirmek çelekine goşmak üçin sazlanyp bilýän nasos ulanyň we iýmit ergininiň PVX turbasynyň içki tygşytlaýjysyndan akyş ugruny dolandyryň. Iýmit ergininiň deň däl akymynyň öňüni almak üçin, bir gatlakly ösdürip ýetişdirmek çelekdäki iýmit ergini bir ugurly "S görnüşli" akyş usulyny ulanýar. Iýmit ergininiň kislorod mukdaryny ýokarlandyrmak üçin, iýmit ergininiň iň aşaky gatlagy akanda, suwuň çykyş ýeri bilen suw çeleginiň suwuklyk derejesiniň arasynda belli bir boşluk döredilýär. Substrat ýa-da toprak ösdürip ýetişdirmekde suw çelegi ýokarky gatlaga goýulýar we suwaryş we dökünlemek damjalaýyn suwaryş ulgamy arkaly amala aşyrylýar. Esasy turba diametri 32 mm we diwarynyň galyňlygy 2,0 mm bolan gara PE turbasydyr, şaha turbasy bolsa diametri 16 mm we diwarynyň galyňlygy 1,2 mm bolan gara PE turbasydyr. Her şaha turbasy aýratyn gözegçilik üçin klapan goýuň. Düşýän ok, ösdürip ýetişdirmek çukuryndaky nahalyň köküne goýlan her deşik üçin 2 sany basyş bilen kompensasiýa edilen göni ok damjalaýjysyny ulanýar. Artykmaç suw drenaj ulgamy arkaly ýygnalýar, süzgüçden geçirilýär we gaýtadan ulanylýar.

Çyra goşmaça ulgamy

Balkon öndürmek üçin ösdürilip ýetişdiriş enjamy ulanylanda, balkondan çykýan tebigy ýagtylyk goşmaça ýagtylyksyz ýa-da az mukdarda goşmaça ýagtylyksyz ulanylyp bilner. Ýaşaýyş otagynda ösdürilip ýetişdirilende goşmaça ýagtylyk dizaýnyny ýerine ýetirmek zerurdyr. Yşyklandyryş enjamy 1,2 m uzynlykdaky LED ösüş çyrasydyr we ýagtylyk wagty awtomatiki taýmer arkaly dolandyrylýar. Yşyk wagty 14 sagada, goşmaça däl ýagtylyk wagty bolsa 10 sagada deňdir. Her gatlakda 4 LED çyra bar, olar gatlagyň aşagynda gurnalýar. Şol bir gatlakdaky dört turba yzygiderli birikdirilen we gatlaklar parallel birikdirilen. Dürli ösümlikleriň dürli ýagtylyk zerurlyklaryna görä, dürli spektrli LED çyrasy saýlanyp bilner.

Enjamy ýygnamak

Öňünden taýýarlanan öý ösdürip ýetişdiriş enjamynyň gurluşy ýönekeý (2-nji surat) we ýygnamak prosesi ýönekeý. Birinji ädimde, ösdürilip ýetişdirilen ekinleriň beýikligine görä her gatlagyň beýikligini kesgitländen soň, enjamyň skeletini gurmak üçin şöhleni dik diregiň kebelek deşigine salyň; ikinji ädimde, LED ösüş çyrasynyň turbasyny gatlagyň arka tarapyndaky güýçlendiriji gabyrga berkidiň we gatlagy ösdürip ýetişdiriş çarçuwasynyň çarpaz şöhlesiniň içki oýugyna goýuň; üçünji ädimde, ösdürip ýetişdiriş oýugy we suw we dökün aýlanyş ulgamy rezin şlang arkaly birikdirilýär; dördünji ädimde, LED turbasyny gurnaň, awtomatiki taýmeri goýuň we suw çelekini goýuň; bäşinji ädimde - ulgamy sazlamak, suw çelegine suw goşuň. Nasosyň kellesini we akymyny sazlandan soň, suw we dökün aýlanyş ulgamyny we ösdürip ýetişdiriş çeleginiň birikdirilişini suw syzdyryşyna barlaň, elektrik toguny açyň we LED çyralarynyň birikdirilişini we awtomatiki taýmeriň iş ýagdaýyny barlaň.

2-nji surat, öňünden taýýarlanan ekin ekmek enjamynyň umumy dizaýny

Arza we baha beriş

Ösdürip ýetişdirmek üçin ulanylyş

2019-njy ýylda bu enjam kiçi göwrümli içerki ösümlikleri, ýagny salat ýapragyny, hytaý kelemini we seldereýi ösdürip ýetişdirmek üçin ulanylar (3-nji surat). 2020-nji ýylda, öňki ösdürip ýetişdirmek tejribesini jemlemek esasynda, taslama topary iýmit we derman gomologiki gök önümleriň organiki substrat ösdürip ýetişdirilmegini we Begonia fimbristipula hance-iň iýmit erginini ösdürip ýetişdirmek tehnologiýasyny işläp düzdi, bu bolsa enjamyň öýde ulanylyş mysallaryny baýlaşdyrdy. Soňky iki ýyllyk ösdürip ýetişdirmek we ulanmak döwründe salat ýapragyny we çalt ösýän gök önümleri 20-25℃ içerki temperaturada ösdürilip ýetişdirilenden 25 gün soň ýygnap bolýar; seldereý 35-40 gün ösmeli; Begonia fimbristipula hance we hytaý kelemi köp gezek ýygnalyp bolýan köpýyllyk ösümliklerdir; Begonia fimbristipula ýokarky 10 sm göwreli we ýaprakly ösümlikleri takmynan 35 günde, ýaş göwreli we ýaprakly ösümlikleri bolsa kelem ösdürmek üçin takmynan 45 günde ýygnap bolýar. Ýygnalanda, salat ýapragyny we hytaý keleminiň hasyly her ösümlikden 100~150 g bolýar; Ak we gyzyl seldereýiň her ösümlikden hasyly 100-120 g; Begonia fimbristipula Hance-iň birinji hasylda hasyly pes, her ösümlikden 20-30 g we gapdal şahalaryň üznüksiz ösüp çykmagy bilen, ony ikinji gezek ýygnap bolýar, takmynan 15 gün aralyk bilen we her ösümlikden 60-80 g hasyl bilen; iýmitlendiriji menýu deşiginiň hasyly 50-80 g, her 25 günde bir gezek ýygnalýar we üznüksiz ýygnalyp bilner.

3-nji surat, Öňünden taýýarlanan ekin ekmek enjamynyň önümçilikde ulanylmagy

Ulanyş täsiri

Bir ýyldan gowrak önümçilik we ulanyşdan soň, enjam dürli ekinleriň kiçi möçberde öndürilmegi üçin otagyň üç ölçegli giňişligini doly ulanyp biler. Onuň ýüklemek we düşürmek amallary ýönekeý we öwrenmek aňsat, şeýle hem hünär taýýarlygy talap edilmeýär. Suw nasosynyň göteriji we akymyny sazlamak arkaly ekin ekmek bakyndaky iýmit ergininiň aşa köp akymynyň we daşmagynyň öňüni alyp bolýar. Ekmek bakynyň açyk gapagynyň dizaýny ulanylandan soň arassalamak aňsat däl, eýsem goşmaça enjamlar zaýalananda hem çalşyrmak aňsat. Ekmek bak suw we dökün aýlanyş ulgamynyň rezin şlangy bilen birikdirilendir, bu bolsa ekin ekmek bakynyň we suw we dökün aýlanyş ulgamynyň modul dizaýnyny amala aşyrýar we däp bolan gidroponik enjamdaky integrasiýa dizaýnynyň kemçiliklerinden gaça durýar. Mundan başga-da, enjam öý hojalyk ekinlerini öndürmekden başga-da, gözegçilik edilýän temperatura we çyglylyk şertlerinde ylmy barlaglar üçin ulanylyp bilner. Ol diňe bir synag meýdanyny tygşytlamak bilen çäklenmän, eýsem önümçilik gurşawynyň talaplaryna, esasanam kök ösüş gurşawynyň yzygiderliligine laýyk gelýär. Ýönekeý kämilleşdirmeden soň, ösdürip ýetişdirmek enjamy rizosfera gurşawynyň dürli bejeriş usullarynyň talaplaryna hem laýyk gelip bilýär we ösümlik ylmy tejribelerinde giňden ulanylýar.

Makalanyň çeşmesi: Wechat hasabyOba hojalyk inženerçiligi tehnologiýasy (parnik bagçylygy) 

Salgylanma maglumatlary: Wang Fei, Wang Çangyi, Şi Jingxuan we ş.m.Öňünden taýýarlanan öý hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek enjamynyň dizaýny we ulanylyşy [J]. Oba hojalyk inženerçiligi tehnologiýasy, 2021,41 (16): 12-15.