Çen Tongçiang we ş.m. Ýyladyşhana bagçylygynyň oba hojalyk inženerçilik tehnologiýasy Pekinde 2023-nji ýylyň 6-njy ýanwarynda sagat 17:30-da çap edildi.

Akylly aýna ýyladyşhanasynda topraksyz ekin ekmek režiminde pomidoryň ýokary hasylyny almak üçin rizosfera EC we pH-nyň gowy gözegçiligi zerur şertlerdir. Bu makalada pomidor ekmek obýekti hökmünde alyndy we dürli tapgyrlardaky degişli rizosfera EC we pH diapazony, şeýle hem adaty aýna ýyladyşhanalarynda ekmek önümçiliginiň hakyky netijeleri üçin salgylanma bermek maksady bilen anomaliýa ýagdaýynda degişli gözegçilik tehniki çäreleri jemlendi.

Doly däl statistika görä, Hytaýda köp aralykly aýna intellektual ýyladyşhanalaryň ekilen meýdany 630hm2-e ýetdi we ol henizem giňelýär. Aýna ýyladyşhana dürli desgalary we enjamlary birleşdirip, ösümlikleriň ösmegi üçin amatly ösüş gurşawyny döredýär. Daşky gurşawy gowy gözegçilik etmek, suwuň we döküniň takyk suwarylmagy, oba hojalygynyň dogry işlemegi we ösümlikleri goramak pomidorlaryň ýokary hasylyny we ýokary hilini gazanmagyň dört esasy faktorydyr. Takyk suwaryş meselesine gelende, onuň maksady rizosfera EC-ni, pH-ny, substrat suwunyň mukdaryny we rizosfera ion konsentrasiýasyny dogry saklamakdyr. Gowy rizosfera EC we pH kökleriň ösüşini we suwuň we döküniň siňdirilişini kanagatlandyrýar, bu bolsa ösümlikleriň ösüşini, fotosintezi, transpirasiýany we beýleki metabolik hereketleri saklamak üçin zerur şertdir. Şonuň üçin gowy rizosfera gurşawyny saklamak ýokary hasyl almagy gazanmak üçin zerur şertdir.

Rizosferada EK we pH-yň gözegçilikden çykmagy suw deňagramlylygyna, köküň ösüşine, kök-döwüň siňdiriş netijeliligine - ösümlik iýmitiniň ýetmezçiligine, kök ionlarynyň konsentrasiýasyna - döwüň siňdirişine - ösümlik iýmitiniň ýetmezçiligine we ş.m. gaýtaryp bolmajak täsir eder. Aýna ýyladyşhanasynda pomidor ekmek we öndürmek topraksyz medeniýeti ulanýar. Suw we dökün garyşdyrylandan soň, suwuň we döküniň bitewi berilmegi düşüriji oklaryň görnüşinde amala aşyrylýar. EK, pH, ýygylyk, formula, gaýtarylýan suwuklygyň mukdary we suwaryşyň başlaýan wagty rizosferanyň EK we pH-na gönüden-göni täsir eder. Bu makalada pomidor ekmegiň her tapgyrynda laýyk rizosferanyň EK we pH jemlendi, şeýle hem rizosferanyň anomal EK we pH-nyň sebäpleri seljerildi we düzediş çäreleri jemlendi, bu bolsa däp bolan aýna ýyladyşhanalarynyň hakyky önümçiligi üçin salgylanma we tehniki salgylanma berdi.

Pomidoryň dürli ösüş tapgyrlarynda amatly rizosfera EC we pH

Rizosfera EK esasan rizosferadaky esasy elementleriň ion konsentrasiýasynda şöhlelenýär. Empirik hasaplama formulasy anion we kation zarýadlarynyň jeminiň 20-ä bölünýändiginden we gymmat näçe ýokary bolsa, rizosfera EK şonça ýokary bolýandygyndan ybaratdyr. Laýyk rizosfera EK kök ulgamy üçin laýyk we deň element ion konsentrasiýasyny üpjün eder.

Umuman aýdanyňda, onuň bahasy pes (rizosfera EC <2.0mS/sm). Kök öýjükleriniň şişme basyşy sebäpli, kökleriň suw siňdirişine aşa köp isleg bildirmegine sebäp bolar, netijede ösümliklerde has köp erkin suw döreýär we artykmaç erkin suw ýaprak dökülmesi, öýjükleriň uzalyp gitmegi - ösümlikleriň boş ösmegi üçin ulanylar; Onuň bahasy ýokary tarapda (gyşky rizosfera EC>8 ~ 10mS/sm, tomusky rizosfera EC>5 ~ 7mS/sm). Rizosfera EC-niň ýokarlanmagy bilen kökleriň suw siňdiriş ukyby ýeterlik däl, bu bolsa ösümlikleriň suw ýetmezçiligine getirýär we agyr ýagdaýlarda ösümlikler guraýar (1-nji surat). Şol bir wagtyň özünde, ýapraklar bilen miweleriň arasyndaky suw üçin bäsdeşlik miweleriň suw mukdarynyň peselmegine sebäp bolar, bu bolsa hasyllylyga we miweleriň hiline täsir eder. Rizosfera EK ortaça 0 ~ 2 mS/sm2 ýokarlananda, ol miweleriň ereýän şeker konsentrasiýasynyň / ereýän gaty mukdarynyň ýokarlanmagyna, ösümlikleriň ösümlik ösüşiniň we köpeliş ösüşiniň deňagramlylygynyň sazlanmagyna gowy düzgünleşdiriji täsir edýär, şonuň üçin hili yzarlaýan çiçek pomidor ösdürip ýetişdirijiler köplenç ýokary rizosfera EK-ni ulanýarlar. Şor suw bilen suwarmak şertinde (iýmit erginine 2:2:1 NaCl:MgSO4:CaSO4 gatnaşygy bilen 3g/L öz-özüň taýýarlanan şor suw goşuldy) peýlenen hyýaryň ereýän şekeriniň gözegçilikdäkiden has ýokarydygy anyklandy. Gollandiýanyň "Honey" çiçek pomidorynyň häsiýetleri, tutuş önümçilik möwsüminde ýokary rizosfera EK-ni (8 ~ 10 mS/sm2) saklamagy we miweleriň şeker mukdarynyň ýokary bolmagy, ýöne taýýar miwe hasylynyň deňeşdirme boýunça pes bolmagydyr (5 kg/m2).

Rizosfera pH (birliksiz) esasan rizosfera ergininiň pH-ny aňladýar, ol esasan suwdaky her bir element ionynyň çökmegine we eremegine täsir edýär, soňra bolsa kök ulgamy tarapyndan siňdirilýän her bir ionun netijeliligine täsir edýär. Element ionlarynyň köpüsi üçin onuň laýyk pH aralygy 5.5 ~ 6.5 bolup, bu her bir ionun kök ulgamy tarapyndan kadaly siňdirilmegini üpjün edip biler. Şonuň üçin, pomidor ekilende rizosfera pH hemişe 5.5 ~ 6.5 derejesinde saklanmalydyr. 1-nji tablisada iri miweli pomidorlaryň dürli ösüş tapgyrlarynda rizosfera EC we pH gözegçiliginiň aralygy görkezilýär. Kiçi miweli pomidorlar, mysal üçin, alça pomidorlary üçin dürli tapgyrlarda rizosfera EC uly miweli pomidorlardan 0 ~ 1mS / sm ýokary, ýöne olaryň hemmesi şol bir meýile görä sazlanýar.

Pomidor rizosferasynyň EK-niň adatdan daşary sebäpleri we sazlama çäreleri

“Rizosfera” EK kök ulgamynyň töweregindäki iýmit ergininiň EK-ni aňladýar. Gollandiýada pomidor daş ýüňi ekilende, ösdürip ýetişdirijiler daş ýüňünden iýmit erginini sorup almak üçin şprisleri ulanarlar we netijeler has wekilçilikli bolýar. Adaty ýagdaýlarda, gaýtaryş EK rizosfera EK-ne ýakyn bolýar, şonuň üçin nusga nokadynyň gaýtaryş EK-si Hytaýda köplenç rizosfera EK hökmünde ulanylýar. “Rizosfera” EK-niň gündizki üýtgeýşi, adatça, gün çykandan soň ýokarlanýar, suwaryşyň iň ýokary derejesinde pese gaçmaga başlaýar we durnukly galýar we 2-nji suratda görkezilişi ýaly, suwaryşdan soň haýal ýokarlanýar.

Ýokary gaýtarylýan EK-niň esasy sebäpleri pes gaýtaryş derejesi, ýokary giriş EK we suwaryşyň gijikmegidir. Şol gün suwaryş mukdary az, bu bolsa suwuň gaýtaryş derejesiniň pesdigini görkezýär. Suwuň gaýtarylmagynyň maksady substraty doly ýuwmak, rizosfera EK-niň, substrat suwunyň mukdarynyň we rizosfera ion konsentrasiýasynyň kadaly derejede bolmagyny we suwuň gaýtaryş derejesiniň pes bolmagyny, şeýle hem kök ulgamynyň elementar ionlardan has köp suw siňdirýändigini üpjün etmekdir, bu bolsa EK-niň artmagyny has-da görkezýär. Ýokary giriş EK-si gönüden-göni ýokary gaýtarylýan EK-e getirýär. Başlangyç düzgüne görä, gaýtarylýan EK giriş EK-den 0,5 ~ 1,5ms/sm ýokarydyr. Soňky suwaryş şol günüň ir wagtynda tamamlandy we suwaryşdan soň ýagtylygyň intensiwligi has ýokary boldy (300 ~ 450W/m2). Ösümlikleriň radiasiýa bilen hereket etmegi sebäpli kök ulgamy suwy siňdirmegini dowam etdirdi, substratyň suw mukdary azaldy, ion konsentrasiýasy ýokarlandy, soňra rizosfera EK-si ýokarlandy. Rizosferanyň EK ýokary, radiasiýa intensiwligi ýokary we çyglylyk pes bolanda, ösümlikler suw ýetmezçiligi bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar, bu bolsa çynlakaý ýagdaýda solmak hökmünde ýüze çykýar (1-nji surat, sagda).

Rizosferadaky pes EK, esasan, suwuň ýokary gaýtaryş tizligi, suwaryşyň giç tamamlanmagy we suwuň girýän ýeriniň pes EK-si bilen baglanyşyklydyr, bu bolsa meseläni has-da agyrlaşdyrar. Suwuň ýokary gaýtaryş tizligi giriş EK bilen gaýtaryş EK-niň arasyndaky çäksiz ýakynlyga getirer. Suwaryş giç, esasanam bulutly günlerde, pes ýagtylyk we ýokary çyglylyk bilen tamamlananda, ösümlikleriň transpirasiýa gowşak bolýar, elementar ionlaryň siňdiriş gatnaşygy suwuňkydan ýokary bolýar we matrisa suwunyň mukdarynyň azalyş gatnaşygy ergindäki ion konsentrasiýasynyňkydan pes bolýar, bu bolsa yzyna gaýdýan suwuň EK-niň pes bolmagyna getirer. Ösümlik kök tüýleriniň öýjükleriniň şişme basyşy rizosfera iýmit ergininiň suw potensialyndan pes bolany üçin, kök ulgamy has köp suwy siňdirýär we suw deňagramlylygy deňagramly bolmaýar. Transpirasiýa gowşak bolanda, ösümlik tüýkürýän suw görnüşinde boşalýar (1-nji surat, çepde) we gijelerine temperatura ýokary bolsa, ösümlik boş ösýär.

Rizosfera EK kadadan çykanda sazlama çäreleri: 1 Gaýdyp gelýän EK ýokary bolanda, gelýän EK makul derejede bolmaly. Umuman alanyňda, uly miweli pomidorlaryň gelýän EK tomusda 2,5 ~ 3,5 mS / sm2, gyşda bolsa 3,5 ~ 4,0 mS / sm2 bolýar. Ikinjiden, günortan ýokary ýygylykly suwaryşdan öň suwuň gaýtaryş tizligini ýokarlandyryň we her suwaryşda suwuň gaýtarylmagyny üpjün ediň. Suwuň gaýtaryş tizligi radiasiýanyň toplanmagy bilen oňyn baglanyşyklydyr. Tomusda, radiasiýanyň intensiwligi henizem 450 W / m2-den köp we dowamlylygy 30 minutdan köp bolanda, az mukdarda suwaryş (50 ~ 100 ml / damjalaýjy) bir gezek el bilen goşulmaly we esasan suwuň gaýtarylmazlygy has gowy. 2 Suwuň gaýtaryş tizligi pes bolanda, esasy sebäpler suwuň gaýtaryş tizliginiň ýokary bolmagy, EK pes bolmagy we soňky suwaryşyň giç bolmagydyr. Soňky suwaryş wagtyny göz öňünde tutup, soňky suwaryş adatça gün ýaşmazdan 2 ~ 5 sagat öň tamamlanýar, bulutly günlerde we gyşda möhletinden öň gutarýar, güneşli günlerde we tomusda bolsa gijikdirilýär. Suwuklygyň gaýdyp gelme tizligini daşarky radiasiýa toplanmagyna görä gözegçilik ediň. Umuman, suwuklygyň gaýdyp gelme tizligi radiasiýa toplanmagy 500J/(sm2.d)-den az bolanda 10% -den az, radiasiýa toplanmagy 500 ~ 1000J/(sm2.d) bolanda bolsa 10% ~ 20% we ş.m. bolýar.

Pomidor rizosferasynyň pH-nyň adatdan daşary sebäpleri we düzediş ölçegleri

Umuman, täsir ediji maddanyň pH derejesi ideal şertlerde 5,5, suw akymynyň pH derejesi bolsa 5,5 ~ 6,5 bolýar. Rizosferanyň pH derejesine täsir edýän faktorlar formula, ösdürip ýetişdirmek gurşawy, suw akym tizligi, suwuň hili we ş.m.-dir. Rizosferanyň pH derejesi pes bolanda, 3-nji suratda görkezilişi ýaly, kökleri ýakyp, daş ýüň matrisasyny çynlakaý ereder. Rizosferanyň pH derejesi ýokary bolanda, Mn2+, Fe3+, Mg2+ we PO43--niň siňdirilişi azalar, bu bolsa 4-nji suratda görkezilişi ýaly, ýokary rizosferanyň pH derejesi sebäpli marganes ýetmezçiligi ýaly element ýetmezçiliginiň ýüze çykmagyna getirer.

Suwuň hiline gelende, ýagyş suwy we RO membranasynyň süzgüç suwy kislotalydyr we ene suwuklygyň pH derejesi, adatça, 3 ~ 4 bolup, giriş suwuklygynyň pH derejesiniň peselmegine getirýär. Giriş suwuklygynyň pH derejesini sazlamak üçin köplenç kaliý gidroksid we kaliý bikarbonaty ulanylýar. Guýu suwy we ýerasty suw köplenç azot kislotasy we fosfor kislotasy bilen düzgünleşdirilýär, sebäbi olaryň düzüminde alkali bolan HCO3 bar. Giriş pH-nyň kadadan daşary bolmagy gaýtýan pH-a gönüden-göni täsir eder, şonuň üçin giriş pH-nyň dogry bolmagy düzgünleşdirmegiň esasydyr. Ösdüriş substratyna gelende bolsa, ekilenden soň, kokos kepegi substratynyň gaýtýan suwuklygynyň pH derejesi gelýän suwuklygyň pH derejesine golaý bolýar we gelýän suwuklygyň kadadan daşary pH derejesi substratyň gowy buferleşdiriji häsiýeti sebäpli gysga wagtyň içinde rizosferanyň pH-nyň düýpli üýtgemegine sebäp bolmaz. Daş ýüňüni ösdürip ýetişdirmekde, kolonizasiýadan soň gaýtýan suwuklygyň pH derejesi ýokary bolýar we uzak wagtlap dowam edýär.

Formula babatda, ösümlikleriň ionlaryň dürli siňdiriş ukybyna görä, ony fiziologiki kislota duzlaryna we fiziologiki şerbet duzlaryna bölmek bolýar. Mysal hökmünde NO3-i alsak, ösümlikler 1 mol NO3-i siňdirende, kök ulgamy 1 mol OH-i çykarýar, bu bolsa rizosferanyň pH-ynyň ýokarlanmagyna getirýär, kök ulgamy NH4+-i siňdirende bolsa, şol bir konsentrasiýadaky H+-i çykarýar, bu bolsa rizosferanyň pH-ynyň peselmegine getirýär. Şonuň üçin nitrat fiziologiki esas duz, ammonium duzy bolsa fiziologiki taýdan kislota duzydyr. Umuman, kaliý sulfaty, kalsiý ammonium nitrat we ammonium sulfaty fiziologiki kislota dökünleri, kaliý nitrat we kalsiý nitrat fiziologiki şerbet duzlary, ammonium nitrat bolsa neýtral duzdyr. Suwuklygyň rizosferanyň pH-yna täsiri, esasan, rizosferanyň iýmit ergininiň ýuwulmagynda şöhlelenýär we rizosferanyň pH-nyň anomal bolmagy rizosferadaky ion konsentrasiýasynyň deň dälliginden ýüze çykýar.

Rizosferanyň pH derejesi kadadan çykanda düzetme çäreleri: 1 Ilki bilen, täsir ediji maddanyň pH derejesiniň dogry derejededigini barlaň; (2) Guýunyň suwy ýaly has köp karbonat saklaýan suw ulanylanda, awtor täsir ediji maddanyň pH derejesiniň kadadan çykandygyny anyklady, ýöne şol gün suwaryş tamamlanandan soň, täsir ediji maddanyň pH derejesiniň ýokarlanandygy anyklandy. Analizden soň, mümkin bolan sebäp, HCO3- buferi sebäpli pH derejesiniň ýokarlanmagydy, şonuň üçin guýunyň suwaryş suw çeşmesi hökmünde guýunyň suwuny ulananda azot turşusyny düzgünleşdiriji hökmünde ulanmak maslahat berilýär; (3) Daş ýüňi ekiş substraty hökmünde ulanylanda, ekişiň irki tapgyrynda gaýtarma erginiň pH derejesi uzak wagtlap ýokary bolýar. Bu ýagdaýda, gelýän erginiň pH derejesi degişli derejede 5.2 ~ 5.5 çenli peseldilmeli we şol bir wagtyň özünde fiziologiki kislota duzunyň dozasy ýokarlandyrylmaly we kalsiý nitratynyň ýerine kalsiý ammoniý nitrat, kaliý nitratynyň ýerine bolsa kaliý sulfat ulanylmaly. NH4+ dozasynyň formuladaky umumy N-iň 1/10 böleginden geçmeli däldigini bellemeli. Mysal üçin, täsir edýän maddadaky umumy N konsentrasiýasy (NO3- +NH4+) 20 mmol/L bolanda, NH4+ konsentrasiýasy 2 mmol/L-den az bolýar we kaliý nitratynyň ýerine kaliý sulfaty ulanylyp bilner, ýöne SO4-iň konsentrasiýasynyň^2-Suwaryş täsirinde 6 ~ 8 mmol/L-den geçmek maslahat berilmeýär; (4) Suwuklygyň gaýtaryş tizligi babatda, suwaryş mukdary her gezek köpeldilmeli we substrat ýuwulmaly, esasanam ekmek üçin daş ýüňi ulanylanda, şonuň üçin rizosferanyň pH derejesini fiziologiki kislota duzuny ulanmak bilen gysga wagtyň içinde çalt sazlap bolmaýar, şonuň üçin rizosferanyň pH derejesini mümkin boldugyça çalt makul derejä ýetirmek üçin suwaryş mukdary köpeldilmeli.

Gysgaça mazmun

Rizosfera EC we pH-nyň makul derejede bolmagy pomidor kökleri tarapyndan suwuň we döküniň kadaly siňdirilmegini üpjün etmek üçin esas bolup durýar. Adaty bolmadyk gymmatlyklar ösümlikleriň iýmit ýetmezçiligine, suw balansynyň deňagramlylygynyň bozulmagyna (suw ýetmezçiligi stresi / artykmaç erkin suw), kökleriň ýanmagyna (ýokary EC we pes pH) we beýleki meselelere getirer. Adaty bolmadyk rizosfera EC we pH sebäpli ösümlikleriň anomaliýasynyň gijikmegi sebäpli, mesele ýüze çykan badyna, bu anomal rizosfera EC we pH-nyň köp gün bäri dowam edýändigini we ösümligiň kadaly ýagdaýa gaýdyp gelmeginiň wagt aljakdygyny aňladýar, bu bolsa önümiň çykarylyşyna we hiline gönüden-göni täsir edýär. Şonuň üçin her gün gelýän we yzyna gaýtarylan suwuklygyň EC we pH-ny anyklamak möhümdir.

SOŇY

[Salgylanan maglumatlar] Çen Tongqiang, Xu Fengjiao, Ma Tiemin we ş.m. Aýna ýyladyşhanada pomidor topragynyň ýokarky derejesiniň we pH-nyň gözegçilik usuly [J]. Oba hojalyk inženerçiligi tehnologiýasy, 2022,42(31):17-20.