Makalanyň çeşmesi: Oba hojalygyny mehanizasiýalaşdyrmak boýunça ylmy-barlag žurnaly;

Authorazyjy: ingingying Şan, Sinmin Şan, Gu Gu.

Garpyz, adaty ykdysady ekin hökmünde, bazarda uly isleg we ýokary hil talaplaryna eýedir, ýöne onuň nahallaryny ösdürmek gawun we baklažan üçin kyn. Esasy sebäbi: garpyz ýagtylygy söýýän ekindir. Garpyz nahaly döwülenden soň ýeterlik ýagtylyk bolmasa, ol ösüp, beýik nahallary emele getirýär, bu bolsa nahallaryň hiline we soňraky ösüşine düýpli täsir edýär. Garpyz ekilenden ekilene çenli şol ýylyň dekabry bilen indiki ýylyň fewraly aralygynda bolýar, bu bolsa iň pes temperatura, iň gowşak ýagtylyk we iň agyr kesel möwsümidir. Esasan hem Hytaýyň günortasynda, ýazyň başynda 10 günden ýarym aýa çenli gün şöhlesiniň bolmaýandygy örän ýaýran ýagdaýdyr. Eger bulutly we garly howa dowam etse, hatda köp sanly nahallaryň ölmegine sebäp bolar, bu bolsa daýhanlaryň ykdysady ýitgisine uly zyýan ýetirer.

Gün şöhlesi ýetmeýän şertlerde ekinlere, şol sanda garpyz nahallaryna "ýeňil dökün" bermek üçin emeli yşyk çeşmesini, mysal üçin LED ösüş çyralaryndan çykýan yşykdan nädip peýdalanmaly, hasyllylygy, ýokary netijeliligi, ýokary hili, kesellere garşy durnuklylygy we hapalanmadan azat bolmagy, şol bir wagtyň özünde ekinleriň ösüşini we ösüşine ýardam bermek maksady bilen, köp ýyllaryň dowamynda oba hojalyk önümçiligi alymlarynyň esasy ylmy ugry bolup geldi.

Soňky ýyllarda geçirilen barlaglar gyzyl we gök yşyklaryň dürli gatnaşygynyň hem ösümlik nahallarynyň ösüşine uly täsir edýändigini ýüze çykardy. Mysal üçin, ylmy işgär Tang Dawei we beýlekiler R / b = 7:3-iň hyýar nahallarynyň ösüşi üçin iň gowy gyzyl we gök yşyk gatnaşygydygyny anykladylar; ylmy işgär Gao Ýi we beýlekiler öz makalalarynda R / b = 8:1 garyşyk yşyk çeşmesiniň Luffa nahallarynyň ösüşi üçin iň amatly goşmaça yşyk konfigurasiýasydygyny bellediler.

Öň käbir adamlar nahallar boýunça tejribe geçirmek üçin flüoresans lampalary we natriý lampalary ýaly emeli ýagtylyk çeşmelerini ulanmaga synanyşdylar, ýöne netije gowy bolmady. 1990-njy ýyllardan bäri goşmaça ýagtylyk çeşmeleri hökmünde LED ösüş çyralaryny ulanyp, nahallary ösdürmek boýunça gözlegler geçirildi.

LED ösüş çyralary energiýa tygşytlamak, daşky gurşawy goramak, howpsuzlyk we ygtybarlylyk, uzak hyzmat möhleti, kiçi ölçeg, ýeňil agram, az ýylylyk öndürmek we ýagtylygyň gowy dispersiýasy ýa-da utgaşykly gözegçiligi ýaly artykmaçlyklara eýedir. Ony arassa monohromatik ýagtylyk we kompozit spektr almak üçin zerurlyklara görä birleşdirip bolýar we ýagtylyk energiýasynyň netijeli ulanylyş derejesi 80% - 90% ýetip biler. Ol ösdürip ýetişdirmekde iň gowy ýagtylyk çeşmesi hasaplanýar.

Häzirki wagtda Hytaýda arassa LED çyra çeşmesi bilen tüwi, hyýar we ispanagy ösdürmek boýunça köp sanly barlaglar geçirildi we käbir öňegidişlikler gazanyldy. Şeýle-de bolsa, ösdürilip ýetişdirilmegi kyn bolan garpyz nahallary üçin häzirki tehnologiýa henizem tebigy çyra basgançagynda galýar we LED çyrasy diňe goşmaça çyra çeşmesi hökmünde ulanylýar.

Ýokardaky meseleleri göz öňünde tutup, bu makalada garpyz nahallaryny ösdürip ýetişdirmegiň mümkinçiligini we gün şöhlesine daýanmazdan garpyz nahallarynyň hilini ýokarlandyrmak üçin iň gowy ýagtylyk akymy gatnaşygyny öwrenmek maksady bilen, desgalarda garpyz nahallarynyň ýagtylygyny dolandyrmak üçin nazaryýet esaslaryny we maglumat goldawyny bermek maksady bilen LED çyrasyny arassa ýagtylyk çeşmesi hökmünde ulanmaga synanyşarys.

A.Synag prosesi we netijeleri

1. Eksperimental materiallar we ýagtylyk bilen işlemek

Synagda garpyz ZAOJIA 8424 ulanyldy we nahal üçin gurşaw Jinhai Jinjin 3 boldy. Synag ýeri Quzhou şäherindäki LED ösüş çyrasy nahalhanasynda saýlandy we synag çyrasy hökmünde LED ösüş çyrasy enjamlary ulanyldy. Synag 5 sikl dowam etdi. Ýeke-täk synag döwri tohumyň çümdürilmeginden, çişmeginden nahalyň ösmegine çenli 25 gün boldy. Fotoperiodyň wagty 8 sagat boldy. Öýüň içindäki temperatura gündiz 25° - 28° (7:00-17:00) we agşam 15° - 18° (17:00-19:00) boldy. Daşky gurşawyň çyglylygy 60% - 80% boldy.

Gyzyl we gök LED munçuklary LED ösüş yşyklandyryş enjamlarynda ulanylýar, gyzyl tolkun uzynlygy 660 nm we gök tolkun uzynlygy 450 nm. Synagda deňeşdirmek üçin ýagtylyk akymynyň gatnaşygy 5:1, 6:1 we 7:13 bolan gyzyl we gök çyra ulanyldy.

2. Ölçeg indeksi we usuly

Her sikliň ahyrynda, şitilleriň hilini barlamak üçin 3 sany şitil tötänleýin saýlanyldy. Indeksiň içine gurak we täze agramy, ösümligiň beýikligi, göwdesiniň diametri, ýaprak sany, ýaprak meýdanynyň anyk meýdany we kök uzynlygy girýärdi. Olaryň arasynda ösümligiň beýikligi, göwdesiniň diametri we kök uzynlygyny wernier ştanga bilen ölçäp bolýar; ýaprak sanyny we kök sanyny el bilen sanap bolýar; gurak we täze agramy we ýaprak meýdanyny çyzgyç bilen hasaplap bolýar.

3. Maglumatlaryň statistik seljermesi

4. Netijeler

Synag netijeleri 1-nji tablisada we 1-5-nji suratlarda görkezilen.

1-nji tablisadan we 1-5-nji suratlardan ýagtylygyň geçirijilik gatnaşygynyň artmagy bilen gurak täze agramyň azalýandygyny, ösümligiň boýynyň artýandygyny (boş uzynlyk hadysasy bar), ösümligiň sapagy inçelýändigini we kiçelýändigini, ýaprak meýdanynyň azalýandygyny we kök uzynlygynyň barha gysgalýandygyny görmek bolýar.

B.Netijeleri seljermek we bahalandyrmak

1. Yşygyň geçirijilik gatnaşygy 5:1 bolanda, garpyzyň nahallarynyň ösüşi iň gowy bolýar.

2. Ýokary gök yşyk gatnaşygy bolan LED ösüş çyrasy bilen şöhlelendirilýän pes nahal gök yşyklaryň ösümlikleriň ösüşine, esasanam ösümlikleriň göwdesine aýdyň basyş edýän täsiriniň bardygyny we ýapraklaryň ösüşine aýdyň täsir etmeýändigini görkezýär; gyzyl yşyk ösümlikleriň ösüşine ýardam edýär we gyzyl yşyk gatnaşygy uly bolanda ösümlik has çalt ösýär, ýöne onuň uzynlygy 2-nji suratda görkezilişi ýaly aýdyň görünýär.

3. Ösümligiň dürli ösüş döwürlerinde gyzyl we gök yşyklaryň dürli gatnaşygyna mätäçligi bar. Mysal üçin, garpyz nahallary irki tapgyrda has köp gök yşyk gerek, bu bolsa nahallaryň ösüşini netijeli basyp ýatyryp biler; ýöne soňky tapgyrda has köp gyzyl yşyk gerek. Eger gök yşyklaryň paýy ýokary bolsa, nahal kiçi we gysga bolar.

4. Garpyz nahalynyň irki tapgyrdaky ýagtylygynyň intensiwligi gaty güýçli bolup bilmez, bu bolsa nahallaryň soňky ösüşine täsir eder. Iň gowy usul irki tapgyrda gowşak ýagtylyk ulanmak we soňra güýçli ýagtylyk ulanmakdyr.

5. LED ösüş çyrasynyň ýeterlik derejede yşyklandyrylmagy üpjün edilmelidir. Yşyklygyň intensiwligi gaty pes bolsa, nahallaryň ösüşi gowşak we ony boş ýere ösdürip ýetişdirmek aňsat bolýandygy anyklanyldy. Nahallaryň adaty ösüş yşyklandyryşynyň 120wml-den pes bolup bilmejekdigine göz ýetirmeli; ýöne, yşyklandyryş gaty ýokary bolsa, nahallaryň ösüş meýiliniň üýtgemegi belli däl we energiýa sarp edilişi artýar, bu bolsa zawodyň geljekde ulanylmagyna amatly däl.

CNetijeler

Netijeler garaňky otagda garpyz nahallaryny ösdürmek üçin arassa LED yşyk çeşmesini ulanmagyň mümkindigini we 5:1 şöhle akymynyň garpyz nahallarynyň ösmegine 6 ýa-da 7 gezekden has amatlydygyny görkezdi. Garpyz nahallarynyň senagat ösdürilip ýetişdirilmeginde LED tehnologiýasyny ulanmagyň üç esasy nokady bar.

1. Gyzyl we gök çyralaryň gatnaşygy örän möhümdir. Garpyz nahallarynyň irki ösüşini LED çyrasy bilen ýagtylandyryp bolmaýar, sebäbi gök çyra gaty ýokary bolsa, bu soňky ösüşe täsir eder.

2. Yşyk intensiwligi garpyz nahallarynyň öýjükleriniň we organlarynyň tapawutlanmagyna möhüm täsir edýär. Güýçli yşyk intensiwligi nahallaryň güýçli ösmegine sebäp bolýar; gowşak yşyk intensiwligi nahallaryň boş ösmegine sebäp bolýar.

3. Şitil tapgyrynda, ýagtylyk intensiwligi 120 μ mol / m2 · s-den pes bolan şitiller bilen deňeşdirilende, ýagtylyk intensiwligi 150 μ mol / m2 · s-den ýokary bolan şitiller oba hojalygynyň ýerine göçende haýal ösdi.

Garpyz nahallarynyň ösüşi gyzyl we gök reňkleriň gatnaşygy 5:1 bolanda iň gowy boldy. Gök we gyzyl çyralaryň ösümliklere dürli täsirlerine görä, yşyklandyrmagyň iň gowy usuly nahal ösüşiniň irki tapgyrynda gök çyranyň paýyny degişli derejede artdyrmak we nahal ösüşiniň soňky tapgyrynda has köp gyzyl çyra goşmakdyr; irki tapgyrda gowşak çyrany ulanyň, soňra bolsa soňky tapgyrda güýçli çyrany ulanyň.